سایه شوم اوراق سخاب بر بازار سرمایه

پیش از این انتشار اوراق خزانه اسلامی (اخزا) در فرابورس مورد انتقاد فعالان بازار سرمایه قرار داشت، اما به تازگی رقیبی دیگر برای بازار سهام و بورس به نام «سخاب» ظاهر شده که با دارا بودن سود ۳۰ تا ۵۰ درصدی می تواند، جذابیت سهام را بیش از پیش کاهش دهد.
معمولا دارندگان اوراق سخاب به سبب نیاز به نقدینگی، با کسر ۳۰ تا ۵۰ درصد از مبلغ اسمی اوراق، اقدام به فروش اوراقی که سررسید آنها تقریبا چهار ماه دیگر است، می کنند.
با توجه به این که مسئولان بازار سرمایه با عرضه اوراق سخاب از طریق بورس مخالفت کرده اند، این اوراق از طریق شبکه بانکی به فروش می رسد. بر این اساس، دارنده این اوراق پس از یافتن مشتری، در شعب بانک ملی اقدام به انتقال این اوراق می کند.

سایه شوم اوراق سخاب بر بازار سرمایه
نبود شفافیت معاملات و تحمیل هزینه سنگین تامین مالی برای شرکت ها، از جمله دلایل دیگر مخالفت با انتشار این اوراق درخارج از بازار سرمایه به شمار می رود.
کارشناسان معتقدند عرضه اوراق بدهی در خارج از بورس دارای زیان و پیامدهای منفی بر اقتصاد و بازار سرمایه است، به همین دلیل پیشنهاد می دهند این اوراق همانند اوراق بدهی «اخزا» از طریق بازار سرمایه عرضه شود.
اما هر چند عدم پذیرش سخاب در بورس جهت تامین منافع ذینفعان فعلی بازار سهام و بدهی انجام شده، اما در عمل این اوراق با نرخ‌های بسیار فریبنده، به رقیبی برای ابزارهای رسمی تبدیل شده است.
عرضه اوراق سخاب در شبکه بانکی از ۲۴ تیرماه امسال آغاز شده که انتقادهایی را به همراه داشته است. اولین عرضه این اوراق در اسفند ماه سال ۹۵ و در حجم محدود اتفاق افتاد و از تیر ماه سال جاری به صورت گسترده از طریق بانک ملی به پیمانکاران طلبکار از دولت واگذار گردید. تاکنون هفت سررسید مختلف از این اوراق به بازار عرضه شده است.
با این حال این اوراق به دلیل ویژگی‌های خاصی که دارد از جهات مختلفی با اسناد خزانه اسلامی و سایر انواع صکوک که در بازار بورس ارائه می‌شود تفاوت دارد. اولا، این اوراق توسط سازمان بورس پذیرش نشده و به همین دلیل بازار ثانویه غیررسمی و غیرشفافی برای آن تشکیل شده است. در واقع در حال حاضر تبلیغات گسترده‌ای در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی در رابطه با معاملات این ابزار انجام می‌شود که عمده آن مرتبط با دلالانی است که قصد کسب سودهای قابل توجه از این بازار غیررسمی را دارند.
ثانیا، بر خلاف اسناد خزانه اسلامی و سایر انواع صکوک که با نرخ‌های رقابتی و شفاف معامله می‌شوند، نرخ‌های سخاب بسیار قابل توجه است. به نحوی که برخی بررسی‌ها نشان می‌دهد در حال حاضر این اوراق با نرخ‌های ۳۲ تا ۳۷ درصدی معامله می‌شوند. پرداخت سودهای غیررقابتی و بسیار بالاتر از سودهای متعارف شبکه بانکی و بازار سرمایه، سبب می‌گردد تا تعادل نرخ در بازارهای مالی کشور با چالش مواجه شود.
سیدمجید حسینی؛ صاحب‌نظر پولی و بانکی در این مورد گفت :در نهایت وضعیت ریسک نکول این اوراق چندان روشن نیست. نکته مهمی که در آسیب‌شناسی سخاب می‌تواند مورد توجه قرار گیرد آن است که هر چند در ظاهر عدم پذیرش این اوراق در فرابورس در راستای تامین منافع ذینفعان فعلی بازار سهام و بدهی انجام شده، اما در عمل سخاب با نرخ‌های بسیار جذاب و فریبنده به رقیبی برای ابزارهای رسمی تبدیل شده است. در این شرایط منابعی که می‌توانست به صورت شفاف و رسمی در بازار بورس یا فرابورس وارد شود، در فضایی غیرشفاف در بین برخی دلالان تقسیم می‌گردد.
وی افزود :علاوه بر این، توسعه بازار اوراق سخاب با شرایط فعلی سبب می‌گردد که بخش غیررسمی یا اصطلاحا بازار سیاه مالی تقویت شود و این برای کل نظام مالی اقدامی هزینه‌بر محسوب می‌شود. توضیح آنکه یکی از مهمتری ویژگی‌های تعمیق و توسعه موفق بازار بدهی در هر کشوری، مسئله شفافیت است و اگر بازار بدهی بخواهد در فضایی غیرشفاف توسعه پیدا کند، قطعا مشکلات فراوانی برای اقتصاد ایجاد خواهد شد.
در کنار این مسئله، عرضه سخاب به شیوه فعلی باعث می‌شود تا پیمانکاران و طلبکاران از دولت در عمل با چالش مواجه شوند. زیرا مجبور هستند تا اوراق خود را با نرخ‌های بسیار غیرتعادلی و غیررقابتی به فروش رسانده و به نقدینگی دست یابند.
وی خاطر نشان کرد: سیاست‌گذاران بازار سرمایه کشور با در نظر گرفتن تدابیر مناسب از یک طرف اجازه انتشار اوراق جدید با وضعیت مشابه سخاب را ندهند و از طرف دیگر، تلاش کنند تا بازار ثانویه سخاب‌های فعلی را نیز به بازار متشکل و رسمی بدهی بازگردانند. زیرا عرضه سخاب به شیوه فعلی قطعا در میان‌مدت و بلندمدت به تعضیف بازار سرمایه و بازار نوپای بدهی در کشور می‌انجامد.
«ایمان مقدسیان» کارشناس بازار سرمایه درباره وضعیت بازار سرمایه و انتشار اوراق با درآمد ثابت، گفت: انتشار گسترده اوراق با درآمد ثابت بالا و بدون ریسک مانند «سخاب» از چالش های بازار سرمایه است، اوراق «سخاب» که اکنون خارج از بورس و در شبکه بانکی معامله می شود، دارای بهره بیش از ۳۰ درصد است.
مقدسیان یادآور شد: سود بیش از ۳۰ درصدی برای اوراق با درآمد ثابت و بدون ریسک، فعالیت را برای بازارهای دارای ریسک مانند بورس و مسکن، دشوار می کند.
وی تصریح کرد: سرمایه گذاران تمایل دارند به سراغ بازارهایی بروند که سود بیشتر و ریسک کمتر داشته باشد، بنابراین از بازار سهام فاصله گرفته و به سراغ اوراق با درآمد ثابت می روند.
این کارشناس بازار سرمایه با بیان اینکه نرخ بالای تامین مالی برای شرکت های بورسی از جمله مشکلات بازار سرمایه است، افزود: شرکت ها با نرخ ۲۷ و ۲۸ درصد، تامین مالی می کنند، اما توان بازدهی حدود ۳۰ درصد برای صاحبان سهام را ندارند.
مقدسیان درباره فرصت های پیش روی بازار سرمایه نیز گفت: با وجود این که برخی چالش ها پیش روی بازار سرمایه قرار دارد، اما برخی فرصت ها نیز برای رشد این بازار فراهم است.
وی با بیان اینکه گزارش های خوبی در مجامع شرکت های بورسی ارایه شده است، گفت: شرکت های فولادی و فلزی پس از چند سال، گزارش های خوبی را ارایه کرده اند که باعث امیدواری نسبت به بهبود وضعیت بازار شده است.
وی درباره وضعیت شاخص بورس، بیان داشت: همواره پس از رشد قابل توجه شاخص بورس، روند رشد متوقف شده و سرمایه گذاران منتظر حمایت عوامل بنیادی برای ادامه حرکت شاخص می شوند.
مقدسیان افزود: در هفته های اخیر، در برخی نمادها از جمله نمادهای فلزی و فولادی شاهد تعدیل مثبت و رشد قابل توجه قیمت ها بودیم، اما اکنون فعالان بازار سرمایه منتظر رشد بیشتر نرخ فلزات در بازارهای جهانی هستند.
این کارشناس بازار سرمایه خاطر نشان کرد: تا زمانی که اوراق با درآمد ثابت با نرخ سود بالا وجود دارند، شرایط برای تامین مالی شرکت ها دشوار شده و سرمایه گذاران نیز به جای سهام به سراغ آنها خواهند رفت.
مقدسیان افزود:

البته نرخ اوراق سخاب نیز در میان مدت به سمت نرخ های موجود در بازار سرمایه یعنی سود ۲۰ درصد تمایل پیدا می کند.

وی با برشماری مزیت های عرضه اوراقی مانند سخاب در بازار سرمایه گفت: اکنون این اوراق بدون بازار گردان هستند، اما در صورت عرضه آنها در بورس، معاملات آنها شفاف خواهد شد.
این کارشناس بازار سرمایه اضافه کرد: در صورتی که هدف دست اندرکاران از عرضه اوراق سخاب در خارج از بازار سرمایه، کاهش فشار به بورس بوده، به نظر من، سیاستی اشتباه بوده است.

 

2 Comments

  1. مدیریت سخاب

    مطالب ارائه شده در این سایت و مجموعه رسانه های مرتبط با sakhab.ir، جهت تنویر افکار و اطلاع رسانی دقیق و جز به جز است. سیاست اتخاذ شده توسط «سخاب» شفافیت است و در این راستا تمام اطلاعات و اخبار منتشر شده به سمع و نظر مخاطبین خواهد رسید.

Comments are closed.